FIFA, 6 tỷ USD dự trữ và yêu cầu 10 triệu USD mỗi liên đoàn thành viên

Hai lá thư đến trong cùng một tuần. Lá thứ nhất mang chữ ký chung của Aleksander Ceferin, Chủ tịch UEFA, và Victor Montagliani, Chủ tịch CONCACAF. Lá thứ hai là công văn riêng của Sheikh Salman bin Ibrahim Al Khalifa, Chủ tịch AFC, xác nhận cùng một nội dung: FIFA cần trích từ quỹ dự trữ tiền mặt để chia cho 211 liên đoàn thành viên, mức 10 triệu USD mỗi đơn vị, trong chu kỳ thương mại 2027-2030. Tôi theo dõi dòng tiền đi qua trụ sở FIFA ở Zurich từ năm 2026, từ hồ sơ xét nghiệm ở Moscow đến sổ thanh toán sân Lusail ở Qatar. Lần này, điểm đáng chú ý nằm ở cấu trúc của khoản chia, không nằm ở quy mô. Đây là khoản cào bằng: một liên đoàn lớn như Brazil và một liên đoàn nhỏ như Samoa thuộc Mỹ nhận đúng một số tiền. Bối cảnh bắt đầu từ một bảng cân đối kế toán. FIFA hiện nắm khoảng 6 tỷ USD dự trữ tiền mặt. Khoản dự trữ này từ lâu được biện minh bằng một lý do cụ thể: nếu một kỳ World Cup bị hủy hoặc lùi lại, FIFA vẫn phải duy trì được bộ máy qua trọn một chu kỳ bốn năm. Nói cách khác, 6 tỷ USD đóng vai trò bảo hiểm tự thân cho một tổ chức mà gần như toàn bộ doanh thu đến từ một sự kiện duy nhất. Yêu cầu mới biến khoản bảo hiểm đó thành một khoản chi định kỳ. Nhân 10 triệu USD với 211 liên đoàn thành viên, kết quả rơi vào khoảng 2,11 tỷ USD cho một chu kỳ, tương đương hơn một phần ba quỹ dự trữ nếu rút thẳng từ gốc. Đây là phép tính lớn nhất trong toàn bộ câu chuyện, và nó không hề xuất hiện trong lá thư. Lá thư chỉ nêu mức chia đầu người. Phía FIFA, Chủ tịch Gianni Infantino không cam kết mức cụ thể. Trong văn bản gửi đi, ông viết rằng mình "sẽ không định đoạt trước về số tiền". Ông cũng đặt điều kiện: mọi thỏa thuận phải nằm trong "các cơ chế minh bạch và có thể kiểm toán". Tổng thư ký Mattias Grafström được giao tổng hợp các đề xuất thành một bản đánh giá tích hợp trình Hội đồng FIFA. Điểm mấu chốt nằm ở một chương trình đã bị rút khỏi bàn đàm phán trước khi cuộc họp diễn ra. Đó là FIFA Forward Enterprise, gọi tắt FFE, một công cụ thương mại do ban điều hành FIFA thiết kế. Theo hồ sơ tôi có, FFE dự kiến chia 20 triệu USD cho mỗi liên đoàn thành viên, cộng thêm 20 triệu USD nữa cho những đơn vị đăng ký sớm. Nhân lên, quy mô của nó chạm ngưỡng 4,22 tỷ USD. Kèm theo đó là thời hạn đăng ký 53 ngày. Thời hạn 53 ngày là chi tiết đáng dừng lại. Nó không giống một lịch trình kỹ thuật. Nó giống một điều kiện kiểu "nhận hoặc mất", được thiết kế để chốt trước khi các liên đoàn kịp tổ chức phản ứng. Khi FFE bị rút, lợi thế đàm phán dịch chuyển về phía các liên đoàn châu lục, bởi công cụ ưa thích của ban điều hành không còn trên bàn. Infantino sau đó bảo vệ FFE bằng lập luận rằng chương trình này "nhằm đầu tư nhiều hơn". Trong lá thư của mình, ông thừa nhận sự chia rẽ bằng một câu ngắn: "Chúng ta có thể khác nhau về con đường tốt nhất phía trước." Đó là ngôn ngữ của người quản lý rủi ro uy tín hơn là người ra điều kiện. Về quy trình, Hội đồng FIFA dự kiến quyết định vào ngày 15 tháng 10. Ở đây xuất hiện một điểm cần xác minh: một số trích dẫn ghi rõ "15 tháng 10 năm 2026", trong khi phần văn bản chính chỉ ghi "15 tháng 10". Với một hồ sơ phụ thuộc vào mốc thời gian, sai lệch một năm làm thay đổi toàn bộ cách đọc về mức độ khẩn cấp. Tôi giữ nguyên cả hai dị bản và chờ văn bản chính thức. Hồ sơ không biết nói dối. Người ta dựng hồ sơ để nói thay lời dối. Ở đây, giấy tờ đang nói một điều khá rõ: đây là vấn đề phân phối, chứ không phải vấn đề thanh khoản. FIFA có đủ tiền. Câu hỏi là ai được quyền quyết định cách chi. Khoản chia cào bằng mang tính chính trị nhiều hơn kỹ thuật. Nếu mục tiêu là phát triển bóng đá, một công thức dựa trên nhu cầu sẽ hợp lý hơn, bởi liên đoàn nhỏ cần nhiều hơn tính theo đầu người. Nhưng công thức cào bằng lại tối đa hóa số lượng người nhận: đúng 211 đơn vị. Một khoản chia như vậy mua được liên minh lớn nhất, với cái giá là bỏ qua khác biệt về nhu cầu. Một chi tiết khác ít được chú ý: AFC tham gia bằng công văn riêng, không ký chung. Cách đứng riêng này cho châu Á vị thế một khối xoay chiều. Tôi không vội gán động cơ cho bất kỳ ai, nhưng hình thức của lá thư tự nó đã là một tín hiệu. Điểm đáng lưu tâm nhất: ba liên đoàn châu lục còn lại, gồm CAF, CONMEBOL và OFC, không xuất hiện trong hồ sơ. Châu Phi, với khối phiếu lớn nhất trong số sáu liên đoàn, im lặng. Sự im lặng đó có thể là đồng thuận ngầm, cũng có thể là chờ xem mức chia thực tế rồi mới quyết. Kết quả cuộc họp phụ thuộc vào việc liệu yêu cầu này có lan rộng hay không. Điều kiện "minh bạch và có thể kiểm toán" mà Infantino đặt ra có hai mặt. Nó vừa là chuẩn mực quản trị thật, vừa là tấm khiên đón trước: nếu tiền bị dùng sai sau này, người đặt điều kiện sẽ không phải là người chịu trách nhiệm đầu tiên. Sạch sẽ khác minh bạch. Một cái là mùi nước hoa, một cái là sổ kép. Phía hạ nguồn, tác động đáng chú ý nhất nằm ở dòng tiền phát triển. Một khoản chia 10 triệu USD cho mỗi liên đoàn có thể nâng đáng kể ngân sách cho bóng đá cơ sở và các đội tuyển quốc gia ở những liên đoàn nhỏ. Ngược lại, việc rút FFE đóng lại một kênh mà nhà đầu tư tư nhân từng có thể chen vào các cấu trúc thương mại gắn với FIFA. Bản đánh giá tích hợp của Tổng thư ký nhiều khả năng cũng là một bài toán kiểm toán: FIFA phải xác nhận khoản chi không đẩy dự trữ xuống dưới ngưỡng chính sách. Cơ chế này trao cho ban điều hành một đòn bẩy trì hoãn hợp lệ, bởi người tổng hợp bản đánh giá chính là người định hình mức chia cuối cùng trước khi Hội đồng bỏ phiếu. Tiền trong thể thao xuất hiện hai lần: lần vào tài khoản và lần ra trước tòa. Với FIFA, lần thứ hai chưa đến. Điều đang diễn ra trước mắt là một câu hỏi lớn hơn khoản 10 triệu USD: ai nắm quyền quyết định tiền của bóng đá thế giới được tạo ra bằng cách nào và chảy về đâu. Nếu Hội đồng FIFA chốt một khoản chia ngang hoặc gần mức yêu cầu, tiền lệ được thiết lập cho mọi chu kỳ sau. Nếu khoản chia bị cắt nhỏ, các liên đoàn châu lục sẽ có lý do để trở lại bàn đàm phán vào mùa sau. Trong cả hai kịch bản, cơ chế mới là thứ cần theo dõi, chứ không phải mức chia cụ thể.